Studim i ri mbi varësinë nga mediat sociale në Maqedoni
Autori: Nida Asan · Kërkime dhe opinione · 2025-06-25 · 5 min lexim
Hulumtimi i Nida Asan për varësinë nga rrjetet sociale te të rinjtë në Maqedoninë e Veriut dhe ndikimin në jetën e tyre të përditshme.
Pse ky hulumtim?
Kohët e fundit Përfundova hulumtimin tim të titulluar "Ndikimi i Varësisë nga Mediat Sociale tek të Rinjtë në Maqedoninë e Veriut". Kjo analizë, si pjesë e një hulumtimi më të gjerë akademik në psikologjinë e mediave sociale , ofron njohuri të reja mbi shqetësimin në rritje shëndetësor të varësisë nga mediat sociale tek të rinjtë në Maqedoni.
Cili është Fokusi Kryesor i Hulumtimit?
Hulumtimi shqyrton efektet e përdorimit të tepërt të mediave sociale tek të rinjtë . dhe përfshinte rreth 250 pjesëmarrës të rinj. U zbatua Shkalla e Varësisë nga Rrjetet Sociale (SNAS) nga MG Shahnawaz dhe Usama Rehman, ndërsa anketa u shpërnda në internet. Popullata e synuar për këtë hulumtim ishin të rinjtë e rritur, të identifikuar si një grup shumë aktiv dhe më i prekshëm në lidhje me efektet e mediave sociale.
Gjetjet kryesore
Studimi zbulon se një pjesë e konsiderueshme e të rinjve shfaqin shenja të varësisë nga mediat sociale.
Një përqindje shumë e lartë prej 65% e të anketuarve konfirmuan varësinë sipas Shkallës së Varësisë nga Rrjetet Sociale, me një Indeks mesatar të Varësisë prej afërsisht 25% ose 109 pikë në shkallën SNAS (e llogaritur nga rezultatet e testeve që variojnë nga 84-144). Kjo tregon një lloj të moderuar varësie, megjithëse 10-12% regjistruan një indeks të lartë varësie (mbi 75% në shkallë, ose mbi 128 pikë në këtë shkallë).
Pothuajse Gjysma (49.1%) e të anketuarve raportuan se shpërqendroheshin nga mediat sociale gjatë punës ose studimit , me 49.9% që pranuan se kontrollonin shpesh për përditësime gjatë këtyre detyrave, duke ndikuar ndjeshëm në produktivitetin dhe aktivitetin e tyre njohës.
Më shumë se gjysma (53.3%) e pjesëmarrësve përdorin mediat sociale si mjet përballimi kur janë të mërzitur , dhe 43.2% mendojnë se i ndihmon të ndihen të relaksuar. Kjo nxjerr në pah një ndryshim shumë shqetësues në rregullimin dhe menaxhimin emocional nga të rinjtë , duke zëvendësuar potencialisht opsionet më të shëndetshme të përballimit me mjete online.
Një përqindje e konsiderueshme prej 32% e të anketuarve përjetojnë trishtim kur nuk janë në gjendje të përdorin mediat sociale , me një 18% shtesë që raportojnë reagime të tjera negative . Gjithashtu , 24.5% pranojnë se ndiejnë frustrim dhe 24% ndiejnë shqetësim kur janë jashtë linje ose nuk kanë kohë të mjaftueshme për mediat sociale. Kjo tregon një rritje të emocioneve negative që lidhen me pamundësinë për të përdorur mediat sociale për të paktën një të tretën e të anketuarve.
34% e të rinjve pranuan se nuk flenë shumë në favor të mediave sociale . Për më tepër, 33.9% e kanë të vështirë të zvogëlojnë përdorimin e mediave sociale , duke treguar tendenca varësie dhe një vështirësi me vetëmenaxhimin.
Studimi konfirmon se mediat sociale kontribuojnë në ndjenjat e ankthit dhe vetëvlerësimit të ulët për shkak të ekspozimit të vazhdueshëm ndaj portretizimeve të idealizuara në internet dhe krahasimeve sociale.
Natyra varësie e mediave sociale është thellësisht e rrënjosur në procedurat e drejtuara nga algoritmet që përforcojnë modele të caktuara përdorimi . Fluksi i vazhdueshëm i pëlqimeve, komenteve dhe njoftimeve shkakton çlirimin e dopaminës, duke krijuar cikle reagimesh që shpesh shkaktojnë varësi nga mediat sociale . "Frika e humbjes së diçkaje" (FOMO) gjithashtu i detyron përdoruesit të qëndrojnë të lidhur. Hulumtimi gjithashtu tregon se si mediat sociale mund të çojnë në izolim dhe vetmi duke zëvendësuar ndërveprimet kuptimplote ballë për ballë me kontakte virtuale sipërfaqësore . Kjo përforcohet më tej nga "kolapsi i kontekstit" në ndërveprimet online, ku përdoruesit nuk mund të jenë të sigurt se si do të kuptohet mesazhi i tyre ose kush po i dëgjon ata , duke e bërë të vështirë menaxhimin e marrëdhënieve online.
Rekomandime për një të ardhme dixhitale më të shëndetshme
Duke e njohur varësinë nga mediat sociale si një shqetësim shëndetësor në rritje , studimi thekson gjithashtu këto rekomandime kryesore:
Programet e Kompetencës Dixhitale: Integrimi i programeve holistike në shkolla për të edukuar rreth ndikimeve psikologjike, dizajnit të platformës dhe strategjive të vetëkontrollit.
Aktivitete Detoksifikimi Dixhital: Promovimi i pushimeve të rregullta, caktimi i kohës pa teknologji dhe inkurajimi i një ekuilibri midis jetës online dhe asaj offline.
Grupe Mbështetëse dhe Ndihmë Profesionale: Ofrohen shërbime të specializuara terapie si Terapia Kognitive e Sjelljes (CBT) dhe ndërhyrje të bazuara në vetëdijesim, së bashku me grupe mbështetëse për përvoja të përbashkëta dhe strategji përballimi.
Udhëzim Prindëror dhe Institucional: Inkurajimi i prindërve dhe edukatorëve për të vendosur kufij, për të nxitur komunikimin e hapur dhe për të udhëhequr me shembull.
Promovimi i aktiviteteve alternative: Inkurajimi i angazhimit në hobi jashtë linje si sportet, vullnetarizmi dhe artet për të zvogëluar kohën para ekranit dhe për të përmirësuar mirëqenien e përgjithshme.
Vendosja e Kufijve të Përdorimit: Individët vendosin kufij të qartë ditorë dhe kohë të planifikuar pushimi, duke përdorur potencialisht aplikacione gjurmimi.
Përdorim i Vetëdijshëm: Inkurajimi i përdoruesve që të jenë të qëllimshëm në përdorimin e mediave sociale, duke marrë parasysh atë që duan të arrijnë përpara se të identifikohen.
Në fund, mund të vërejmë se varësia nga mediat sociale shkon përtej praktikës së kohës së tepërt para ekranit; ajo ndikon thellë në përqendrimin, gjendjen emocionale , cilësinë e gjumit dhe vetëvlerësimin e shumë të rinjve . Për të adresuar këtë çështje komplekse , është shumë e nevojshme një përpjekje kolektive që përfshin individë, familje, shkolla, profesionistë të shëndetit mendor dhe ligjvënës . Duke promovuar përdorimin e përgjegjshëm , duke e bërë aksesin më të lehtë në mbështetjen e shëndetit mendor dhe duke krijuar lidhje më të forta jashtë linje, komuniteti akademik, institucionet dhe sektori qytetar mund të punojnë së bashku drejt një të ardhmeje dixhitale më të shëndetshme për brezin e ri.
Autore : Nida Asan, Psikologe dhe Terapiste Klinike